Εκδήλωση στο (πανέμορφο) Λιβάδι Ελασσόνας για τις Κυβερνοαπάτες

Την Κυριακή 31 Μαϊου 2026 στις 11:30πμ στο Ζάννειο Μορφωτικό Κέντρο Λιβαδιού Ελασσόνας συμμετείχα σε ενημερωτική εκδήλωση με σκοπό την ευαισθητοποίηση και προστασία των πολιτών απέναντι σε περιστατικά τηλεφωνικής και διαδικτυακής απάτης.  Η εκδήλωση έγινε με πρωτοβουλία της ΑΜΚΕ Sarantaporo.gr, και του οργανισμού FundAction.

Πέρασα πολύ καλά και ευχαριστώ θερμά για τη φιλοξενία. Με αφορμή αυτή την εκδήλωση είχα την ευκαιρία να γνωρίσω το καταπληκτικό Λιβάδι. Ένα πανέμορφο ορεινό χωριό στα 1220μ, το οποίο είναι ακμάζει και αποτελεί σημείο αναφοράς για όλη την ευρύτερη περιοχή. Θα το ξαναεπισκευθώ σύντομα. 

 

Σχόλιο στην Καθημερινή για τις Κυβερνοαπάτες

 

Ευχαριστώ θερμά τον Γιάννη Παπαδόπουλο για τη φιλοξενία του στο άρθρο του για τις (κυβερνο)απάτες της Σαββατιάτικη Καθημερινής.  Δυστυχώς, είναι ένα θέμα που δεν πρόκειται να κλείσει ποτέ. Τα μοτίβα ωστόσο των απατεώνων είναι επαναλαμβανόμενα. Παρατηρώντας τα μπορείς να τις εντοπίσεις πιο έγκαιρα. Ακολουθεί ένα απόσπασμα από το ωραίο αυτό άρθρο το οποίο μπορείτε να το βρείτε στο σύνολο του εδώ

 

«Οι απάτες έχουν μια περιοδικότητα και συχνά αντλούν στοιχεία από την επικαιρότητα για να είναι πιο πειστικές και ρεαλιστικές», λέει στην «Κ» ο Βασίλης Βλάχος, αναπληρωτής καθηγητής στο Τμήμα Οικονομικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. «Τα θύματα μπορεί να προέρχονται από τη δεξαμενή των εντελώς αφελών, έως και των πιο υποψιασμένων ανθρώπων, οι οποίοι υπό την πίεση του χρόνου μπορεί να εξαπατηθούν», τονίζει.

Οπως εξηγεί ο ίδιος, στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης δεν χρειάζεται ιδιαίτερη τεχνογνωσία για να γράψει πλέον οποιοσδήποτε ένα πιο ρεαλιστικό παραπλανητικό email, που υποτίθεται ότι προέρχεται από επίσημη Αρχή. «Εχει κατέβει το επίπεδο των γνώσεων που απαιτούνται για να στηθούν αυτές οι απάτες», υπογραμμίζει ο κ. Βλάχος. «Ετσι αυξάνεται και η δεξαμενή των δραστών».

 

Εκδήλωση για απάτες στην Καλαμπάκα

 Με χαρά αποδέχθηκα την πρόταση - πρόσκληση να μιλήσω στην όμορφη Καλαμπάκα, στην εκδήλωση για τις ηλεκτρονικές απάτες. Ευχαριστώ θερμά την Πράσινη Κιβωτό που οργάνωσε αυτή την ωραία εκδήλωση. Νομίζω ότι θα υπάρχει και συνέχεια. 

 

 

Κάποια links μαζί με το περιεχόμενο τους από την πλούσια δημοσιογραφική κάλυψη αυτή της επιτυχημένης εκδήλωσης είναι εδώ 

1.  https://www.ekalampaka.gr/article/se-ekseliksi-i-imerida-gia-tis-tilefonikes-kai-ilektronikes-apates-stin-kalampaka-fotos
2. https://www.tameteora.gr/topika/dimos-meteoron/662682/pragmatopoiithike-stin-kalampaka-i-endiaferoysa-imerida-gia-tis-ilektronikes-apates/ 

Κυριακάτικη Θεσσαλία

 

Πρωτοσέλιδοι στην κυριακάτικη Θεσσαλία! Ευχαριστώ θερμά τον Δημήτρης Ράλλης για την ωραία συζήτηση και την Εφημερίδα "Θεσσαλία" για τη φιλοξενία. Ελπίζω να φανεί σε κάποιους χρήσιμο. 

 

 

 

Το link για το άρθρο είναι εδώ: https://e-thessalia.gr/pagides-psifiakon-apateonon/

 

Πρόσφατα στον Βόλο έγινε νέα απόπειρα απάτης με δήθεν τεχνικούς του ΔΕΔΔΗΕ, ενώ νέα κόλπα στήνουν επιτήδειοι, προσποιούμενοι συνεργάτες λογιστών και τηλεφωνούν σε Βολιώτες με το πρόσχημα επιστροφής χρημάτων. 

Πολύτιμες συμβουλές για το πώς μπορούμε να διακρίνουμε τις «παγίδες» που στήνουν απατεώνες σε μια εποχή που αναμένονται νέες και ακόμη πιο δυσδιάκριτες εξαιτίας της αλματώδους ανάπτυξης της Τεχνητής Νοημοσύνης, προσφέρει μέσω της «Θ» ο κ. Βασίλης Βλάχος, αναπληρωτής καθηγητής του τμήματος Οικονομικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. 

 

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ: 

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΡΑΛΛΗΣ 

/ ΑΡΤΕΜΗΣ ΧΑΛΑΤΣΗΣ 

 

«Πρόσφατα ολοκληρώσαμε μία έρευνα αρκετά μεγάλη που καλύπτει 15 χρόνια και τα ευρήματα είναι ότι κυρίως στη χώρα μας οι απάτες δεν είναι τόσο υψηλού επιπέδου με την χρήση τεχνητής νοημοσύνης, όπως γίνεται στο εξωτερικό, αλλά εστιάζουν κυρίως σε οικονομικές απάτες που σκοπό έχουν να κλέψουν ένα σημαντικό ποσό από την περιουσία διαφόρων συμπολιτών μας». 

-Οι απάτες οι οποίες κυριαρχούν είναι κυρίως οικονομικής φύσης. Η χώρα μας, θα λέγατε ότι ένας «ελκυστικός» στόχος για απατεώνες οι οποίοι δεν είναι μόνο εγχώριοι; 

Το να προσποιούνται κάποιοι ότι είναι στελέχη φορέων και άλλων οργανισμών, είναι το συνηθέστερο. Θα ήθελα να πω ότι θα ήταν σημαντικό να προσπαθήσουμε να εστιάσουμε λίγο περισσότερο στον τρόπο με τον οποίο καταφέρνουν να εξαπατήσουν τους συμπολίτες μας και λιγότερο στο ακριβές είδος της απάτης, γιατί αυτό εξελίσσεται, αλλάζει. Σήμερα είναι ο λογιστής. Αύριο μπορεί να είναι ο δικηγόρος. Μεθαύριο μπορεί να είναι ότι υπάρχει διαρροή αερίου στην πολυκατοικία μας. Θα βρουν νέους τρόπους για να εξελίξουν τα σενάριά τους. Ποιο όμως είναι σημαντικό; Σημαντικό είναι να καταλάβουμε τον μηχανισμό που χρησιμοποιούν για να μπορέσουν να μας πείσουν να ακολουθήσουμε τις οδηγίες τους. 

Και αυτός ο μηχανισμός βασίζεται σε αυτό που ονομάζουμε κοινωνική μηχανική, δηλαδή την έμφυτη τάση του ανθρώπου να ακολουθεί κάποια συγκεκριμένα μοτίβα σε συγκεκριμένες περιπτώσεις. 

Το πρώτο που θα παρατηρήσετε και στις απάτες με τους λογιστές για παράδειγμα, είναι η έννοια της πίεσης του χρόνου. 

Ότι κάτι είναι επείγον. Όταν κάτι λοιπόν είναι επείγον, αυτό μας στερεί τη δυνατότητα να σκεφτούμε ψύχραιμα, αντικειμενικά, να αξιολογήσουμε τα δεδομένα και να μπορέσουμε να λειτουργήσουμε όπως θα λειτουργούσαμε υπό κανονικές συνθήκες. Άρα όταν σας παίρνει κάποιος τηλέφωνο και προσπαθεί να κάνει μια απάτη, θα εισάγει την έννοια της πίεσης του χρόνου. Ο λογιστής δεν θα σας πάρει τηλέφωνο Δευτέρα πρωί για να ψάξετε να δείτε τι ακριβώς σας λέει. Θα σας πάρει την Παρασκευή μεσημέρι και θα σας πει ότι κλείνει το σύστημα τώρα, πρέπει άμεσα να μου δώσεις τα στοιχεία αυτά. «Δεν προλαβαίνουμε, θα χάσεις την επιδότηση, θα χάσεις το επίδομα». Φυσικά όταν κάνουμε κάτι με πίεση χρόνου, δεν έχουμε τη δυνατότητα να μπορέσουμε να σκεφτούμε νηφάλια, αν αυτά που μας λέει όντως έχουν βάση. 

 

-Είναι ένα τεράστιο θέμα αυτή η τέχνη της ψυχολογικής χειραγώγησης η οποία έχει πολλές πλευρές, τον φόβο, την περιέργεια…

Ο φόβος και η πίεση χρόνου είναι το νούμερο ένα στοιχείο. Δηλαδή το μεγαλύτερο καμπανάκι θα πρέπει να είναι όταν κάτι μας ζητάει και πρέπει να γίνει άμεσα. Αυτό είναι το πρώτο σημείο που πρέπει να μας κάνει όχι διπλά, αλλά τριπλά επιφυλακτικούς. Και επίσης μερικά άλλα σημεία όπως η επίκληση στην εξουσία. 

Δεν θα σας πάρει κάποιος τυχαίος. Θα σας πάρει ένα στέλεχος από μία υπηρεσία από κάπου αλλού και θα σας πει ότι είμαι ο υποδιευθυντής τάδε και πρέπει οπωσδήποτε να γίνει αυτό. Επειδή συμμορφωνόμαστε με τις Αρχές προσπαθούμε να ανταποκριθούμε σε αυτά τα οποία μας λένε. 

Και επειδή όλοι προσπαθούμε να συνεργαστούμε με την ιεραρχία που υπάρχει σε κάθε τομέα, αυτό είναι ένα στοιχείο το οποίο τους δίνει το πλεονέκτημα να μην ρωτήσουμε πάρα πολλές ερωτήσεις, να μην αμφισβητήσουμε αυτά που μας λένε και να εκτελέσουμε όσο καλύτερα μπορούμε τις οδηγίες τους. 

Άρα αυτό είναι ένα δεύτερο στοιχείο το οποίο είναι πολύ σημαντικό. Και αν μου επιτρέπετε μαζί με αυτό να βάλω και ένα τρίτο στοιχείο, το οποίο αφορά κυρίως ανθρώπους που εργάζονται σε επιχειρήσεις και άθελά τους γίνονται ο Δούρειος Ίππος για να αποκτήσουν κάποιοι πρόσβαση είτε στα δεδομένα πελατών είτε στην ίδια την επιχείρηση. Είναι η εργαλειοποίηση της προθυμίας που επίσης ως άνθρωποι εφαρμόζουμε και νομίζω οι περισσότεροι από μας θέλουμε να βοηθήσουμε κάποιον, ο οποίος έχει ανάγκη. Έχουν κάνει μία προεργασία, έχουν δει το όνομά σας, το επώνυμό σας, πού δουλεύετε, ενδεχομένως τα στοιχεία κάποιων άλλων συναδέλφων σας για να ακούγονται πειστικοί, γιατί προφανώς έχουν προετοιμάσει ένα σενάριο. 

Η χρήση τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να δημιουργήσει πολύ πειστικές αναπαραστάσεις της φωνής σας και της φωνής μου. Ή και σε βίντεο ακόμα μπορεί να γίνει αυτό. 

Όλα αυτά θα τα δούμε στο μέλλον να έρχονται και στη χώρα μας. Οπότε θα έλεγα ότι δεν πρέπει να εμπιστευόμαστε ούτε τα μάτια μας ούτε τα αυτιά μας πάντα, χωρίς εμείς να είμαστε πάντα προετοιμασμένοι να αξιολογήσουμε αν όντως αυτά τα οποία μας ζητούν είναι πιθανό να ισχύουν. 

Και φυσικά τα μηνύματα τα οποία θα έρθουν, τα μηνύματα SMS και οτιδήποτε άλλο, πλέον έχουν γίνει εντελώς πειστικά . Έτσι δεν έχουν πλέον ορθογραφικά συντακτικά λάθη. Όταν κάναμε αυτή τη κουβέντα πριν από 5, πριν από 10 χρόνια, λέγαμε προσέξτε αν πάρετε κάποιο email το οποίο να έχει ορθογραφικά λάθη, να μην είναι απολύτως έτσι ρεαλιστικό 

Πλέον λέμε το ανάποδο. Προσοχή αν πάρετε ένα email το οποίο να είναι πάρα πολύ σωστό, διότι πλέον είναι πολύ εύκολο να αντιγράψεις οποιοδήποτε εταιρικό email ή site ή ο,τιδήποτε άλλο σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα και είναι εξαιρετικά δύσκολο ώς και αδύνατο για κάποιον ο οποίος δεν έχει εξειδικευμένες γνώσεις να το αναγνωρίσει αυτό. Έχουν εξελιχθεί λοιπόν και τεχνικά.

 

-Ένα κρίσιμο ζήτημα είναι και η επιθυμία πολλών για γρήγορο πλουτισμό. Πώς οι απατεώνες εκμεταλλεύονται αυτή την επιθυμία; 

Και αυτό είναι ένα κομμάτι το οποίο ανήκει βαθιά στην ανθρώπινη φύση. Η απληστία. Όλοι μας θέλουμε να κερδίσουμε πάρα πολύ γρήγορα ένα σημαντικό ποσό. Όλοι μας βλέπουμε ανθρώπους δίπλα μας ξαφνικά να γίνονται πλούσιοι ή να λένε ότι έγιναν πλούσιοι μέσω κάποιας πολύ καλής επένδυσης την οποία κάνανε. Και εδώ πέρα επίσης θέλει προσοχή. Όταν κάτι είναι πάρα πολύ καλό για να είναι πραγματικό, συνήθως δεν είναι. Δεν υπάρχει εύκολος πλουτισμός, αλλιώς θα είμαστε όλοι πάμπλουτοι αυτή τη στιγμή. 

Εδώ πέρα λοιπόν αυτό το οποίο μπορούν να κάνουν είναι να κερδίσουν την εμπιστοσύνη σας σταδιακά, αναφέροντας συνέχεια πώς αυτοί κατάφεραν να γίνουν πλούσιοι, χωρίς να σας το προτείνουν άμεσα. Μετά από κάποιο διάστημα εφόσον τους έχετε εμπιστευθεί, να σας δώσουν τη δυνατότητα και εσείς να επενδύσετε σε κάποια πλατφόρμα. 

Εσείς στην αρχή θα βάλετε ένα μικρό ποσό και θα δείτε στην πλατφόρμα τους ότι το ποσό αυτό αυξάνεται, ότι τα κέρδη μεγεθύνονται. Μπορεί να βάλετε ένα δεύτερο, να κάνετε μία δεύτερη έτσι επένδυση με ένα μεγαλύτερο ποσό και πάλι να βλέπετε εντυπωσιακές επενδύσεις και τελικά να πείτε ότι εδώ πέρα είμαστε. «Όλες τις οικονομίες που έχω, αξίζει να τις επενδύσω για να καλυτερέψω το μέλλον μου, το μέλλον των παιδιών μου».

Μόνο που οι πλατφόρμες αυτές μπορεί να σας δείχνουν κέρδη, αλλά τα κέρδη αυτά είναι εικονικά. Εάν πάτε να κάνετε ανάληψη των κερδών αυτών, το ποσό το οποίο έχετε βάλει, θα διαπιστώσετε ότι δεν υπάρχει στην πραγματικότητα και ότι απλά βλέπατε ωραία διεπαφή στην οποία σας έδειχνε κέρδη, αλλά στην πραγματικότητα δεν υπάρχει τίποτα από όλα αυτά. Άρα θα πρέπει να δούμε ποια εταιρεία είναι αυτή που εκπροσωπείται. Όντως αυτή η εταιρεία έχει αυτές τις αποδόσεις; Πολύ προσοχή λοιπόν πού επενδύουμε τα χρήματά μας.

 

Σύντομο σχόλιο στην Καθημερινή της Κυριακής

 Ευχαριστώ θερμά την Καθημερινή της Κυριακής και τον Γιάννη Παπαδόπουλο για τη φιλοξενία. Είχα την ευκαιρία να υπενθυμίσω ότι όλες οι απάτες, τεχνολογικές ή μη, βασίζονται κυρίως σε γνωστά αλλά αποτελεσματικά μοτίβα κοινωνικής μηχανικής. Το συνηθέστερο και αποτελεσματικότερο όλων είναι η πίεση χρόνου. Περισσότερες πληροφορίες στο link. 

«Μήπως έχεις και λίρες;»

Τηλεφωνούσαν και πότε δελέαζαν, πότε τρομοκρατούσαν τα θύματά τους, για να αποσπάσουν από αυτά χρήματα και τιμαλφή. Το κόλπο άλλαζε. Αλλά η μέθοδος ήταν ψυχολογικά μελετημένη.

Οι ηλικιωμένοι ήταν «αγαπημένοι» στόχοι του κυκλώματος με τις τηλεφωνικές απάτες, το οποίο εξάρθρωσαν οι αρχές στα μέσα Νοεμβρίου. Ερευνάται ο ρόλος μιας γυναίκας που φέρεται να έδινε στους επιτηδείους λίστες ηλικιωμένων ατόμων με μεγάλες τραπεζικές καταθέσεις. Βάσει στοιχείων της δικογραφίας, ένα στα δέκα θύματα ήταν άνω των 81 ετών, ενώ το γηραιότερο ήταν 95 ετών. Το τηλεφώνημα κράτησε συνολικά 1.345 δευτερόλεπτα. Ηταν απόγευμα, 12 Αυγούστου, και μια επίμονη ίωση ταλαιπωρούσε την 76χρονη. Είχε πυρετό και ρίγη, ήταν μόνη στο σπίτι και η ανδρική φωνή στο ακουστικό υποστήριζε ότι ήθελε το καλό της. Συνήθως πονηρευόταν με τις παράξενες κλήσεις. Απέφευγε να απαντάει σε τηλεπωλήσεις. Μια άλλη φορά, κάποιος που την πήρε στο σταθερό είπε ότι το παιδί της είχεΟ άνδρας ισχυρίστηκε ότι καλούσε από λογιστικό γραφείο. Την προειδοποίησε ότι θα πρέπει να συγκεντρώσε«Δεν το έχω χωνέψει»
Αφού τα συγκέντρωσε, σε νέο τηλεφώνημα, ο τόνος της ανδρικής φωνής άλλαξε. Εγινε απότομος. Ρώτησε τουλάχιστον τρεις φορές αν είχε και λίρες. Της είπε ότι έπρεπε άμεσα να βγει από το σπίτι για να τα παραδώσει σε έναν συνεργάτη του ώστε να τα καταγράψει. Επέμενε, για

Ο άνδρας που παρέλαβε τα χρυσαφικά κοντά σε ένα γήπεδο 5×5 φορούσε χειρουργική μάσκα στο πρόσωπο και ένα άσπρο πουκάμισο με τα μανίκια κατεβασμένα έως τα δάχτυλα για να κρύβει τα τατουάζ του. Την καθησύχασε ότι θα της τα επιστρέψει και εξαφανίστηκε. Στον γυρισμό η 76χρονη αντιλήφθηκε τι είχε μόλις συμβεί. Την είχαν εξαπατήσει. Αργότερα οι αστυνομικοί θα της έδειχναν τις κινήσεις του άνδρα από κάμερες ασφαλείας στη γειτονιά. Είχε αποφύγει να σταθεί στην πόρτα της, για να ταυτοποιηθεί πιο δύσκολα.

«Δεν το έχω χωνέψει ακόμη», λέει στην «Κ» η 76χρονη, τρεις μήνες μετά το συμβάν και αφού οι δράστες έχουν εντοπιστεί. Είναι μέλη μιας μεγάλης σπείρας που εξαρθρώθηκε στα μέσα Νοεμβρίου. Σύμφωνα με τις αστυνομικές αρχές, το αρχηγείο τους βρισκόταν στον καταυλισμό Ρομά στο Ζευγολατιό Kορινθίας. Είχαν στήσει και άτυπα τηλεφωνικά κέντρα, με τουλάχιστον 40 άτομα να είναι επιφορτισμένα με τις κλήσεις εξαπάτησης. Τα θύματά τους ξεπερνούν τα 1.000 ανά την Ελλάδα και το παράνομο κέρδος τους εκτιμάται στα 7,6 εκατ. ευρώ.

Η 76χρονη λέει ότι για χρόνια δούλευε ως γραμματέας σε ιατρείο, συναναστρεφόταν με πολύ κόσμο, θεωρούσε ότι ήξερε να ξεχωρίζει τους ανθρώπους και τις προθέσεις τους. Μίλησε στην «Κ» υπό τον όρο της ανωνυμίας, καθώς πέρα από τα παιδιά της δεν έχει μοιραστεί την εμπειρία της με κανέναν, ούτε με την καλύτερή της φίλη. «Λόγω ντροπής», λέει. «Ηταν λες και έχασα τα λογικά μου». Μελετώντας 2.000 σελίδες από την πρόσφατη δικογραφία, μιλώντας με ανθρώπους που εξαπατήθηκαν από αυτήν και παλαιότερες παρόμοιες υποθέσεις, καθώς και ειδικούς, η «Κ» επιχειρεί να σκιαγραφήσει το προφίλ των θυμάτων και τον μηχανισμό της παραπλάνησης. Πότε και πώς μπορεί κάποιος να γίνει πιο ευάλωτος;
Τα κόλπα

Η 76χρονη δεν ήταν η μόνη που εξαπατήθηκε με το κόλπο του λογιστή. Σε άλλη περίπτωση, πάλι τον περασμένο Αύγουστο, τα μέλη της σπείρας απέσπασαν 33.000 ευρώ από μια 88χρονη. Οι δράστες βρίσκονταν ήδη υπό αστυνομική παρακολούθηση και οι κλήσεις τους είχαν καταγραφεί. Επεισαν την ηλικιωμένη να μεταβεί παρά τα κινητικά της προβλήματα σε δύο τράπεζες και να πραγματοποιήσει διαδοχικές αναλήψεις. Αν τη ρωτούσαν στο ταμείο τι θα έκανε με τόσο μεγάλο ποσό, την είχαν δασκαλέψει να πει ότι τα ήθελε για γιατρούς.

  Τεχνικές μάρκετινγκ – «Οι απατεώνες χρησιμοποιούν παρόμοιες τεχνικές που παρατηρούμε χρόνια στο εμπόριο και στο μάρκετινγκ. Σχεδόν πάντα στις απάτες υπάρχει και το στοιχείο της πίεσης του χρόνου», εξηγεί ο Βασίλης Βλάχος, αναπληρωτής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας.

Η μεθοδολογία άλλαζε κάθε φορά από τους τηλεφωνητές. Οι δράστες προσαρμόζονταν ανάλογα με τον στόχο τους, την ηλικία του ή την ιδιότητά του. Αρκετές φορές καλούσαν χρησιμοποιώντας το όνομα Ιωάννης Μίχος, ο οποίος άλλοτε εργαζόταν για το Πράσινο Ταμείο, άλλοτε στη Ρυθμιστική Αρχή Λιμένων, στον Δήμο Θηβαίων ή στον Δήμο Νέας Φιλαδέλφειας. Υπό αυτά τα στοιχεία είχαν πείσει μια 48χρονη λογίστρια εταιρείας στη Σίνδο της Θεσσαλονίκης να τους στείλει με επτά διαδοχικά εμβάσματα 34.000 ευρώ.

Τον Απρίλιο του 2025 εξαπάτησαν με άλλη μέθοδο μια συμβολαιογράφο 56 ετών. Οταν την κάλεσαν, η γυναίκα νοσηλευόταν σε κλινική. Υποδύθηκαν τον ταμία του συμβολαιογραφικού συλλόγου, καθώς γνώριζαν την ιδιότητά της. Της είπαν ότι δήθεν έπρεπε να τακτοποιήσει μια οφειλή. Απέσπασαν τους κωδικούς και τον αριθμό της κάρτας της, η γυναίκα όμως αντιλήφθηκε εκείνη τη στιγμή το κόλπο και έκλεισε το τηλέφωνο. Αμεσα δέχθηκε κλήση από άλλον αριθμό. Υποτίθεται ότι την έπαιρναν από την τράπεζα για να την ενημερώσουν για την προηγούμενη απάτη. Την είχαν καλέσει, όμως, ξανά οι δράστες. Η 56χρονη ακολούθησε τις οδηγίες και εν αγνοία της τους έδωσε πάνω από 7.000 ευρώ.
Το προφίλ

Οι περισσότεροι στόχοι επιλέγονταν τυχαία από τους ονομαστικούς ή επαγγελματικούς τηλεφωνικούς καταλόγους. Οι αστυνομικοί, όμως, υποπτεύονται και τον ρόλο μιας γυναίκας που εμπλέκεται στην υπόθεση. Φέρεται να προμήθευε το κύκλωμα με λίστες ηλικιωμένων ατόμων τα οποία έχουν μεγάλες τραπεζικές καταθέσεις. Δεν είναι ακόμη ξεκάθαρο πώς εξασφάλιζε αυτές τις πληροφορίες. Από τον φάκελό της στον ΕΦΚΑ προκύπτει ότι έχει εργαστεί στο παρελθόν σε τέσσερις εταιρείες που δραστηριοποιούνται στις τηλεπωλήσεις.

Βάσει στοιχείων της δικογραφίας τα οποία επεξεργάστηκε η «Κ», τα περισσότερα θύματα αυτής της σπείρας ανήκαν στις ηλικιακές ομάδες από 51 έως 60 ετών και 61 έως 70 ετών, με 198 και 190 εξαπατηθέντες αντιστοίχως. Από τα 981 θύματα των οποίων η ηλικία καταγράφεται στη δικογραφία, το 9,2% είναι άνω των 81 ετών, ενώ το 14,7% είναι μεταξύ 41 και 50 ετών. Το μικρότερο ηλικιακά θύμα που σήκωσε το τηλέφωνο και ακολούθησε τις οδηγίες των δραστών παραδίδοντας τα τιμαλφή της οικογενείας του ήταν μόλις 10 ετών, ενώ το μεγαλύτερο 95 ετών.

«Αυτή η γριά που χάσαμε πρέπει να είχε πολλά. Ενενήντα έξι χρόνων που ήταν με τα πάμπερς», λέει ένας από τους συλληφθέντες σε τηλεφωνική συνομιλία με συνεργό του που καταγράφηκε από την Αστυνομία και περιλαμβάνεται στη δικογραφία. «Τι σας είπε; Είναι στο πατάρι τα λεφτά;», ρωτάει ο συνομιλητής του.

Από τα διαθέσιμα στοιχεία φαίνεται ότι αρκετά θύματα βρίσκονταν υπό συνθήκες πίεσης όταν δέχθηκαν την κλήση των δραστών. Τους πέτυχαν είτε σε φόρτο εργασίας, είτε σε μια δύσκολη προσωπική στιγμή. Ο Βασίλης Βλάχος, αναπληρωτής καθηγητής στο Τμήμα Οικονομικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, παρατηρεί ότι οποιοσδήποτε, ανεξαρτήτως ηλικίας ή μορφωτικού επιπέδου, μπορεί ανάλογα με τη συγκυρία να μην αντιδράσει ορθολογικά.

    Καχύποπτη και φοβισμένη – «Δεν τολμάω να βγάλω τα σκουπίδια μόλις σουρουπώσει. Και όταν ήρθαν οι αστυνομικοί για καταθέσεις, ζητούσα να δω τις ταυτότητές τους. Είμαι καχύποπτη και πιο φοβισμένη», λέει στην «Κ» η 76χρονη που παρέδωσε τον Αύγουστο τα κοσμήματά της στη σπείρα.

«Οι απατεώνες χρησιμοποιούν παρόμοιες τεχνικές που παρατηρούμε χρόνια στο εμπόριο και στο μάρκετινγκ. Πόσες φορές έχουμε ακούσει ότι μια προσφορά λήγει τα μεσάνυχτα και πρέπει να βιαστούμε γιατί δεν θα παραταθεί ο χρόνος; Στον άνθρωπο στοιχίζει αυτή η απώλεια της ευκαιρίας. Είναι βασισμένα όλα αυτά τα σενάρια στην ψυχολογία», λέει ο κ. Βλάχος στην «Κ». «Σχεδόν πάντα στις απάτες υπάρχει και το στοιχείο της πίεσης του χρόνου. Πρέπει να αντιδράσεις άμεσα, χωρίς περιθώριο σκέψης, αυτό είναι το βασικό μοτίβο».
Μετά την εξαπάτηση

Οι αστυνομικοί που εξάρθρωσαν τη μεγάλη σπείρα κατέγραψαν και τη συνομιλία ενός εμπλεκομένου με τη δικηγόρο του. Τη ρωτούσε για την υπερασπιστική τακτική που πρέπει να ακολουθήσει κάποιος συνεργός του που είχε συλληφθεί για παρόμοιο αδίκημα. Η συμβουλή ήταν να ισχυριστεί ο συλληφθείς ότι δήθεν τον εκβίαζε κάποιο άλλο άτομο και γι’ αυτό εξαναγκάστηκε να εξαπατήσει πολίτες. Θα κατέθεταν αίτημα για να εξεταστεί το κινητό του τηλέφωνο για τυχόν αποδείξεις της εκβίασης, θα έμενε ελεύθερος με περιοριστικούς όρους μέχρι να βγει το αποτέλεσμα και θα επέστρεφε μέρος των κλοπιμαίων σε ένα θύμα για να έχει πιο ευνοϊκή μεταχείριση.

Η 76χρονη που εξαπατήθηκε και παρέδωσε τα κοσμήματά της προσπαθεί ακόμη να συμφιλιωθεί με όσα έγιναν. «Δεν τολμάω να βγάλω τα σκουπίδια μόλις σουρουπώσει. Και όταν ήρθαν οι αστυνομικοί για καταθέσεις, προτού βγουν από το ασανσέρ ζητούσα να δω τις ταυτότητές τους», λέει. «Είμαι καχύποπτη και πιο φοβισμένη».

  

ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΕΧΝΗΤΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΒΑΣΙΛΗΣ ΒΛΑΧΟΣ 02 06 2025

Μια ακόμη ενδιαφέρουσα (ελπίζω) συζήτηση για την Τεχνητή Νοημοσύνη με τον Γιάννη Κολλάτο και τη Ράνια Αλεξίου στην πάντα φιλόξενη Θεσσαλία Τηλεόραση

Στην Καθημερινή για το DeepSeek

 Η Κυριακάτικη Καθημερινή φιλοξένησε τις πρώτες εκτιμήσεις μου για το DeepSeek μαζί με αυτές των κ.κ. Θοδωρή Χριστάκη, καθηγητή Νομικής στο Πανεπιστήμιο της Γκρενόμπλ, και Δημήτρη Παπαηλιόπουλου, καθηγητή Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών στο Πανεπιστήμιο του Ουισκόνσιν. Αφορμή αποτέλεσε η πρωτοβουλία του κ. Λευτέρη Χελιουδάκη, εκτελεστικού διευθυντή της Homo Digitalis, σχετικά με τη διαχείριση των προσωπικών δεδομένων των πολιτών από την κινεζική εταιρεία. Προσωπικά εκτιμώ ιδιαίτερα τα εντυπωσιακά αποτελέσματα που φέρνει το DeepSeek, είμαι όμως επιφυλακτικός μέχρι να μπορέσουμε να το μελετήσουμε και να διαπιστώσουμε στην πράξη πόσα από αυτά ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Το θέμα των προσωπικών δεδομένων με απασχολεί και εμένα αρκετά. Χαίρομαι που η άποψή μου ταυτίζεται με αυτή του υπερ-ειδικού σε θέματα κυβερνοασφάλειας Δημήτρη Σιατήρα. Ευχαριστούμε τον κ. Παπαδόπουλο που συντόνισε αυτή τη συζήτηση με άριστο τρόπο

 

Το άρθρο θα το βρείτε εδώ. Ακολουθεί η αναδημοσίευση του.  

 

 

Ζητούν μπλόκο στην DeepSeek και για την Ελλάδα

Αίτημα προς την Αρχή Προστασίας Δεδομένων για «φρένο» στην κινεζική εφαρμογή τεχνητής νοημοσύνης, όπως έχει ήδη κάνει η Ιταλία

Γιάννης Παπαδόπουλος
03.02.2025

Πρώτοι κινητοποιήθηκαν οι Ιταλοί, δίνοντας στην κινεζική πλευρά διορία 20 ημερών για διευκρινίσεις. Η Αρχή Προστασίας Δεδομένων της ευρωπαϊκής χώρας θεωρεί ότι τα στοιχεία εκατομμυρίων πολιτών της διατρέχουν πιθανό κίνδυνο, καθώς δεν είναι ξεκάθαρος ο τρόπος συλλογής, αποθήκευσης και επεξεργασίας τους από το μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης της DeepSeek. Πλέον, παρόμοιες ανησυχίες εκφράζονται και στην Ελλάδα. Η Homo Digitalis, οργάνωση που ασχολείται με τα δικαιώματα χρηστών του Διαδικτύου, έχει ζητήσει από την ελληνική εποπτική αρχή να «παγώσει» προσωρινά η διάθεση και χρήση του νέου δημοφιλούς chatbot μέχρι να παρασχεθούν σχετικές απαντήσεις.

«Δεν φαίνεται να υπάρχουν οι δικλίδες ασφαλείας που απαιτούνται από τη νομοθεσία», λέει στην «Κ» ο Λευτέρης Χελιουδάκης, εκτελεστικός διευθυντής στη Homo Digitalis. «Η πολιτική απορρήτου της DeepSeek δεν είναι λεπτομερής, δεν αναφέρει αναλυτικά τα δεδομένα που συλλέγει, ή σε ποιους τα μεταβιβάζει». Στο αίτημα που έστειλε τις προηγούμενες ημέρες η οργάνωση προς την ελληνική Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα αναφέρεται ότι η DeepSeek αποθηκεύει τα προσωπικά δεδομένα χρηστών σε διακομιστές που βρίσκονται στην Κίνα χωρίς τις προϋποθέσεις που θέτει ο Γενικός Κανονισμός Προστασίας Δεδομένων (GDPR) και δίχως κάποια ενημέρωση για τους πιθανούς κινδύνους που εγκυμονούν αυτές οι διαβιβάσεις.


Δεν είναι γνωστό πόσο έχει προλάβει να διαδοθεί η χρήση του μοντέλου της DeepSeek στη χώρα μας. Το παγκόσμιο αποτύπωμά του, πάντως, δεν είναι αμελητέο. Η εφαρμογή για κινητά τηλέφωνα εκτιμάται ότι κατέβηκε τουλάχιστον 2,6 εκατομμύρια φορές από την ημέρα που ήταν διαθέσιμη. Η προθεσμία των Ιταλών όμως δεν χρειάστηκε να εκπνεύσει. Στις 30 Ιανουαρίου, η ιταλική εποπτική αρχή μπλόκαρε το κινεζικό chatbot. Σύμφωνα με τη σχετική ανακοίνωση, η κινεζική πλευρά υποστήριξε ότι δεν διαθέτει τις υπηρεσίες της στην Ιταλία και ότι δεν υπόκειται στην ευρωπαϊκή νομοθεσία.

Ευαίσθητες πληροφορίες

Ο Θοδωρής Χριστάκης, καθηγητής Νομικής στο Πανεπιστήμιο της Γκρενόμπλ, επισημαίνει ότι οι αλληλεπιδράσεις των χρηστών με το chatbot ενδέχεται να περιέχουν ευαίσθητες προσωπικές πληροφορίες, όπως εμπιστευτικές μεταφράσεις, ιατρικό ιστορικό, διορθώσεις εταιρικών κειμένων. Από τη στιγμή που η εταιρεία προσφέρει τις υπηρεσίες της εντός Ευρωπαϊκής Ενωσης, τότε θα πρέπει να εφαρμοστεί πλήρως ο GDPR. Ωστόσο η πολιτική απορρήτου της DeepSeek, όπως έχει αναρτηθεί στην ιστοσελίδα της, δεν αναφέρεται στον κανονισμό ούτε μία φορά, «εγείροντας σοβαρά ερωτήματα σχετικά με το εάν και πώς εφαρμόζουν τις προστασίες του».

Οπως παρατηρεί ο κ. Χριστάκης, δύο είναι οι βασικές ανησυχίες που προκύπτουν: Πώς προστατεύονται τα δεδομένα από πιθανή πρόσβαση των κινεζικών αρχών, καθώς και τι είδους ευρωπαϊκά προσωπικά δεδομένα χρησιμοποιήθηκαν για την εκπαίδευση των μοντέλων της DeepSeek.

«Οταν το ChatGPT ξεκίνησε στην Ευρωπαϊκή Ενωση τον Νοέμβριο του 2022 υπό παρόμοιες συνθήκες, οι Αρχές Προστασίας Δεδομένων σε 15 χώρες άρχισαν έρευνες και η ιταλική ήταν η πρώτη που επέβαλε πρόστιμο ύψους 15 εκατομμυρίων ευρώ στην OpenAI τον περασμένο Δεκέμβριο», τονίζει ο κ. Χριστάκης. Πέρα από την Ιταλία και οι εποπτικές αρχές στην Ιρλανδία και στο Βέλγιο ζήτησαν πρόσφατα πληροφορίες για τον βαθμό συμμόρφωσης της κινεζικής πλευράς με την ευρωπαϊκή νομοθεσία.

DeepSeek: Τα διδάγματα για την Ελλάδα
Ποτέ στο κινητό

«Υπάρχουν επιφυλάξεις ως προς την προστασία των προσωπικών δεδομένων. Δεν θα έβαζα αυτή την εφαρμογή στο κινητό μου τηλέφωνο, καθώς οι κινεζικές εταιρείες είναι υποχρεωμένες να συνεργάζονται με την κινεζική κυβέρνηση», σημειώνει στην «Κ» ο Βασίλης Βλάχος, αναπληρωτής καθηγητής στο Τμήμα Οικονομικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. «Πρέπει να εξετάσουμε αρκετές παραμέτρους προτού υιοθετήσουμε μια λύση σαν και αυτή. Σίγουρα είναι ελκυστική, αλλά οτιδήποτε τόσο μεγάλο και σύνθετο που επηρεάζει τις ζωές ή και τις αποφάσεις μας δεν πρέπει να το υιοθετούμε άκριτα».

    Διάτρητη ασφάλεια «Δεν φαίνεται να υπάρχουν οι δικλίδες ασφαλείας που απαιτούνται από τη νομοθεσία. Η πολιτική απορρήτου της DeepSeek δεν είναι λεπτομερής, δεν αναφέρει αναλυτικά τα δεδομένα που συλλέγει ή σε ποιους τα μεταβιβάζει». Λευτέρης Χελιουδάκης Εκτελεστικός διευθυντής στη Homo Digitalis

Παρόμοια προσέγγιση έχει και ο ερευνητής ασφαλείας δικτύων Δημήτρης Σιατήρας, ο οποίος δεν θα κατεβάσει την εφαρμογή στο κινητό του. Μεταξύ άλλων, αναφέρει ότι αποτρεπτικός παράγοντας για τον ίδιο είναι ότι η DeepSeek ζητάει από τον χρήστη να εγγραφεί με το email του ακόμη και για να δοκιμάσει το chatbot, κάτι που δεν απαιτούν τα μοντέλα άλλων εταιρειών. Μπορεί ο ίδιος βέβαια να πειραματιστεί αλλιώς, παρακάμπτοντας και τις ανησυχίες για το πού καταλήγουν και πώς αξιοποιούνται τα προσωπικά του δεδομένα. Μια και πρόκειται για εφαρμογή ανοιχτού κώδικα, μπορεί κάποιος γνώστης να κατεβάσει τις παραμέτρους στον υπολογιστή του και να τρέξει το DeepSeek τοπικά, εκτός σύνδεσης, περιορίζοντας στον υπολογιστή του κάθε αλληλεπίδραση που συμβαίνει με το chatbot.

Πόσο ικανό είναι όμως το νέο μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης που έχει λανσάρει η DeepSeek; Η ίδια η εταιρεία υποστηρίζει ότι το μοντέλο της επιτυγχάνει απόδοση αιχμής σε πολλά τεστ που ενδιαφέρουν την ερευνητική κοινότητα, όπως μαθηματικά στο επίπεδο Ολυμπιάδας, προβλήματα διδακτορικού επιπέδου, αλλά και δύσκολα προγραμματιστικά προβλήματα. Ο Δημήτρης Παπαηλιόπουλος, καθηγητής Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών στο Πανεπιστήμιο του Ουισκόνσιν, παρατηρεί ότι το κινεζικό μοντέλο «φτάνει σε επίπεδα που σε ορισμένες περιπτώσεις προσεγγίζουν ή και ξεπερνούν την επίδοση του προηγούμενου κορυφαίου μοντέλου ο1 της OpenAI».

Ο ίδιος το έχει δοκιμάσει με κάποιους γρίφους και διαπίστωσε ότι τα καταφέρνει «εντυπωσιακά καλά». Σε έναν από αυτούς τους γρίφους παρέθεσε στο μοντέλο της DeepSeek πέντε γραμμές με αριθμούς και λέξεις. Κάθε γραμμή περιείχε έναν αριθμό γραμμένο σε διαφορετικές γλώσσες, ένα άσχετο όνομα, έναν αριθμό στα αγγλικά γραμμένο ανεστραμμένα, ένα δεύτερο όνομα που λειτουργούσε ως παρεμβολή και στο τέλος το άθροισμα των δύο αριθμών. Δηλαδή σε μια σειρά έγραψε: «πέντε Κώστας eerht-ytnewt Ανθή 28». Στο τέλος ζήτησε από το μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης να βρει ποιος αριθμός πρέπει να μπει στη θέση του Χ σε αυτή τη σειρά: «minus one Shannon net Γιώργος X». Η σωστή απάντηση είναι το 9. «Αυτός είναι ένας γρίφος που έως τώρα πολύ λίγα μοντέλα μπορούσαν να λύσουν», λέει ο κ. Παπαηλιόπουλος. Το μοντέλο της DeepSeek τον έλυσε.

Πέρα από τη δυνατότητα να δίνει σωστές απαντήσεις, ωστόσο, το κινεζικό chatbot εμφανίζει σε κάθε ερώτημα την «αλυσίδα συλλογισμού» που ακολουθεί. Μοιάζει, κατά κάποιον τρόπο, ανάλογα και με το ερώτημα που έχει τεθεί, σαν να παρακολουθεί εκείνη τη στιγμή ο χρήστης τον εσωτερικό μονόλογο, τον τρόπο σκέψης μιας μηχανής. «Ο.Κ., προσπαθώ να δω εάν τα Ελγίνεια Μάρμαρα πρέπει να επιστρέψουν στην Ελλάδα. Πρώτα πρέπει να καταλάβω τι είναι τα Ελγίνεια Μάρμαρα. Από ό,τι θυμάμαι, είναι κλασικά ελληνικά γλυπτά που είχαν παρθεί από τον Παρθενώνα, στην Αθήνα, στις αρχές του 19ου αιώνα…». Ετσι ξεκίνησε την πορεία του συλλογισμού του όταν τέθηκε το αντίστοιχο ερώτημα από Ελληνα χρήστη.

Ο κ. Παπαηλιόπουλος λέει ότι η σχετική λειτουργία είναι αρκετά διαφωτιστική, διότι δίνει στον χρήστη ένα εργαλείο για να κατανοήσει πώς το μοντέλο προσεγγίζει ένα πρόβλημα και, ίσως, να αντιληφθεί πιθανά μοτίβα αποτυχίας ή επιτυχίας. «Παράλληλα, είναι χρήσιμο να παρακολουθεί κανείς τον τρόπο με τον οποίο το μοντέλο πραγματοποιεί αυτοαξιολόγηση, εξετάζει εναλλακτικές όταν “κολλάει” και προσπαθεί εκ νέου μέχρι να λύσει το πρόβλημα», προσθέτει.
Πολιτικός «συλλογισμός»

Πόσο ειλικρινές είναι, όμως, αυτό το μοντέλο όταν εδράζεται στην Κίνα, μια χώρα γνωστή για τους αυστηρούς περιορισμούς που θέτει στο Διαδίκτυο; Το πρώτο πείραμα που έκαναν χρήστες του νέου chatbot ήταν να ρωτήσουν για τη φοιτητική εξέγερση στην πλατεία Τιενανμέν, χωρίς να εισπράξουν απάντηση. Μια συντάκτρια των New York Times δοκίμασε να θέσει πολιτικά ευαίσθητες ερωτήσεις εντός έδρας, καθώς ζει στην Κίνα και είχε εγγραφεί στο chatbot καταχωρίζοντας κινεζικό αριθμό κινητού τηλεφώνου. Εάν ρωτούσε κάτι στα αγγλικά, όπως για παράδειγμα οι κινητοποιήσεις κατά των αυστηρών μέτρων στην περίοδο της πανδημίας, η εφαρμογή θα σκεφτόταν για λίγο την απάντηση και θα εμφάνιζε για λίγα δευτερόλεπτα στην οθόνη τη «γραμμή συλλογισμού» της προτού διαγράψει έπειτα τα πάντα και αυτολογοκριθεί. Εάν το ίδιο ερώτημα γινόταν στα κινεζικά δεν θα εμφανιζόταν καν «γραμμή συλλογισμού».

Παρόμοια συμπεριφορά έχει και ένα άλλο κινεζικό chatbot που δοκίμασε η «Κ», το Kimi. Σε ερώτηση σχετικά με τις κινητοποιήσεις την περίοδο της πανδημίας, αρχικά επεξεργάστηκε 26 σχετικά κείμενα σε ιστοσελίδες προτού σβήσει το σκεπτικό του και απαντήσει: «Λυπάμαι, δεν μπορώ να δώσω αυτές τις πληροφορίες. Μη διστάσετε να κάνετε μια άλλη ερώτηση».

CHAT GPT VS DEEPSEEK_ΒΑΣΙΛΗΣ ΒΛΑΧΟΣ 30 01 2025

Κλείνοντας την προηγούμενη συζήτηση μας τον Γιάννη Κολλάτο και την Ράνια Αλεξίου είχαμε καταλήξει ότι μάλλον η Τεχνητή Νοημοσύνη θα μας (ξανά)απασχολήσει πολύ σύντομα. Οι εξελίξεις με το DeepSeek αποτέλεσαν την αφορμή να συναντηθούμε τηλεοπτικά ξανά μετά από λίγες μέρες. Αναμφίβολα τα επιτεύγματα των Κινέζων ερευνητών είναι σημαντικά και αποδεικνύουν τη διαχρονική αλήθεια, οι αλγοριθμικές βελτιστοποιήσεις και ο προγραμματισμός σε χαμηλό επίπεδο μπορούν να αυξήσουν κατά τάξεις μεγέθους τις επιδόσεις μιας εφαρμογής, στην προκειμένη περίπτωση των μοντέλων ΑΙ. Από την άλλη, θα χρειαστεί υπομονή για να αποτιμήσουμε επιστημονικά και αντικειμενικά τα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα κάθε νέου μοντέλου. Πολλά από όσα ακούγονται ή γράφονται δεν είναι απολύτως ακριβή ενώ οι σπασμωδικές κινήσεις στα χρηματιστήρια μάλλον θα απογοητεύσουν όσους έσπευσαν να αφήσουν μετοχές εταιριών όπως η NVIDIA. 

Διαδικτυακές απάτες με μέλλον (e-Thessalia)

Ευχαριστώ θερμά την e-thessalia που έκανε το κόπο να καταγράψει και να κωδικοποιήσει κάποιες σκέψεις από την πρόσφατη συζήτηση με τους πάντα καλά ενημερωμένους δημοσιογράφους της κ. Δημήτρη Ράλλη και κ. Κατερίνα Λαμπρονίκου.

 

Η χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης και των Deepfakes θα είναι η επόμενη μεγάλη πρόκληση. Οι δυσκολίες θα είναι πολύ περισσότερες όταν κάποιος "έχει δει με τα μάτια του και ακούσει με τα αυτιά του" φίλους, συναδέλφους και συνεργάτες του, να του ζητάνε να εγκρίνει συναλλαγές για τις οποίες προφανώς δεν έχουν ιδέα αφού αποτελούν προϊόν απάτης.

 

Για την ώρα ο καλύτερος μηχανισμός ασφάλειας είναι σχετικά απλός: ποτέ δε μοιραζόμαστε τους κωδικούς επιβεβαίωσης (2FA) που φθάνουν στο κινητό μας σε οποιαδήποτε μορφή (sms, viber κλπ) και ποτέ δεν εγκρίνουμε συναλλαγές, εντολές ή επανέκδοση συνθηματικών που δεν έχουμε δώσει εντολή εμείς. Αν πρέπει να κρατήσετε μια μόνο συμβουλή, κρατήστε αυτή.

 

Το άρθρο είναι διαθέσιμο στην έντυπη έκδοση της Θεσσαλίας αλλά και στην ιστοσελίδα της εδώ

 

Ρεπορτάζ

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΡΑΛΛΗΣ

ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΛΑΜΠΡΟΝΙΚΟΥ 

Το κυβερνοέγκλημα ήρθε για να μείνει και οι εκφάνσεις του αγγίζουν όλα τα επίπεδα της καθημερινότητας των ανθρώπων, από τους ηλικιωμένους μέχρι τους πιο νέους και ενημερωμένους με την τεχνολογία. Η τεχνητή δε νοημοσύνη, παρόλο που στα διαδικτυακά βίντεο φαντάζει εντυπωσιακή, μπορεί να αποτελέσει ακόμη ένα όπλο στη φαρέτρα των κυβερνοεγκληματιών.

Θύματα των κυβερνοαπατεώνων μπορεί να είμαστε όλοι. Η ενημέρωση και η αυξημένη προσοχή είναι τα πρώτα μέσα άμυνας που μπορεί να αντιτάξει ο καθένας, αν και οι απάτες γίνονται όλο και πιο σύνθετες.

Ο κ. Βασίλης Βλάχος, αναπληρωτής καθηγητής Οικονομικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, ειδικός σε θέματα κυβερνοασφάλειας, εξηγεί τι είναι οι διαδικτυακές απάτες και πώς μπορεί κάποιος να προστατευτεί: «Οι διαδικτυακές απάτες είναι καθημερινές, αυξάνονται διαρκώς και θα συνεχίσουν να αυξάνονται, γι’ αυτό χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή και επαγρύπνηση. Οι απάτες μπορεί να αφορούν μικροποσά και να στοχεύουν μαζικά σε οποιονδήποτε εύπιστο καταφέρουν να τους εμπιστευτεί να τους δώσει πρόσβαση στους κωδικούς του. Με τη χρήση πολύ προηγμένων τεχνικών μέσων έχουν μελετήσει πολύ καλά τα θύματά τους και γνωρίζουν με ακρίβεια όλες τις λεπτομέρειες».

Κατά τον κ. Βλάχο, οι πιο «καθημερινές» απάτες έχουν να κάνουν με τραπεζικούς λογαριασμούς, το e-banking ή άλλους τρόπους μεταφοράς χρημάτων. Σχεδόν πάντα υπάρχουν κοινά πρότυπα στις απάτες αυτές, όπως λέει: «το πρώτο είναι η έννοια της πιεστικότητας, ώστε να δράσει άμεσα το θύμα, διαφορετικά είτε θα υποστεί κάποια ποινή είτε θα χάσει κάποια χρήματα που δικαιούται είτε δεν θα μπορέσει ποτέ να διεκδικήσει κάτι που περιμένει. Αυτό γίνεται, γιατί οι απατεώνες δεν θέλουν να σκεφτεί κάποιος καθαρά, προσπαθούν σε περιορισμένο χρόνο να δημιουργήσουν την αίσθηση της αγωνίας, ώστε να δράσει άμεσα προς όφελός του. 

Το δεύτερο είναι να κατανοήσουν όλοι ότι οι μηχανισμοί ασφαλείας που παρέχουν οι τράπεζες ή άλλες υπηρεσίες είναι για να προστατεύσουν τους χρήστες. Αυτοί οι μηχανισμοί ασφαλείας, όπως τα sms επιβεβαίωσης στο κινητό τηλέφωνο ή ο κωδικός στο viber ή η εφαρμογή της τράπεζας δεν πρέπει ποτέ να δίνονται σε κανέναν. 

«Αν το κατανοήσουμε, σε πολύ μεγάλο βαθμό θα αποφύγουμε την πλειοψηφία των απατών. Οι κωδικοί που στέλνονται στο κινητό μας τηλέφωνο δεν πρέπει να δίνονται σε κανέναν άλλο, δεν χρειάζονται σε καμία συναλλαγή ούτε θα τους ζητήσει ποτέ η τράπεζα» σημειώνει ο ίδιος.

Ο ειδικός σε θέματα κυβερνοασφάλειας σημειώνει επιπλέον ότι τα στοιχεία δείχνουν ότι οι κλασικές απάτες με υποκλοπή κωδικών αυθεντικοποίησης του χρήστη είναι οι πιο διαδεδομένες. Ωστόσο, όπως τονίζει, «υπάρχουν και κάποιες άλλες που θα τις δούμε στο μέλλον, αρχίζουν να εμφανίζονται και στην Ελλάδα. Έχουν σημαντική προεργασία, αλλά στοχεύουν σε πολύ μεγαλύτερα ποσά. Αυτές χρησιμοποιούν τεχνητή νοημοσύνη, τα λεγόμενα «deep fakes». Σε αυτή την περίπτωση, μπορούν να πάρουν το βίντεο και τη φωνή κάποιου από το διαδίκτυο και να συνθέσουν με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης ένα νέο βίντεο ώστε να λέει οτιδήποτε θέλουν οι επιτήδειοι. Τέτοιες απάτες έχουν γίνει στο εξωτερικό, τα ποσά που έχουν χαθεί είναι της τάξης των εκατοντάδων χιλιάδων και εκατομμυρίων ευρώ. Απαιτούν σημαντική προεργασία, αλλά όσο η τεχνολογία αυτή γίνεται προσιτή σε όλο και περισσότερο κόσμο και γίνεται εύκολο να δημιουργήσουμε deep fakes, τόσο περισσότερο θα πρέπει να ανησυχούμε όλοι μας. Στην Ελλάδα έχουν ακουστεί μεμονωμένα περιστατικά, αλλά στο εξωτερικό είναι πιο συνηθισμένα. Η τεχνητή νοημοσύνη βοηθά και τους κυβερνοεγκληματίες, γιατί τα email με phising είναι πολύ πειστικά, το κείμενό τους είναι απόλυτα σωστό και θα μπορούσαν να παραπλανήσουν και πολύ έμπειρους χρήστες».

Κατά τον κ. Βασίλη Βλάχο, στόχος των απατεώνων μπορεί να είναι ο καθένας μας, παρ’ όλα αυτά είναι ενθαρρυντικό ότι όλο και περισσότεροι είναι πλέον περισσότερο υποψιασμένοι. «Είναι ένας αγώνας δρόμου, όσο πιο προσεκτικός γίνεται ο κόσμος τόσο πιο καλοδουλεμένες και αποτελεσματικές γίνονται οι απάτες, οπότε δεν μπορούμε να εφησυχάσουμε και να κατεβάσουμε τις άμυνές μας» τονίζει ο ίδιος.

 

Συζήτηση με το Γιάννη Κολλάτο για την Τεχνητή Νοημοσύνη (Μέρος ΙΙI και πιθανότατα όχι τελευταίο)

Είχα την ευκαιρία να βρεθώ στα φιλόξενα στούντιο του Θεσσαλία TV και να συζητήσω με τον κ. Κολλάτο και την κ. Αλεξίου για τις εξελίξεις στην Τεχνητή Νοημοσύνη και τις προεκτάσεις της σε διάφορους τομείς από την κυβερνοασφάλεια ως την εκπαίδευση.

Ευχαριστώ θερμά για την πρόσκληση και είμαι βέβαιος ότι η ΤΝ θα συνεχίσει να μας απασχολεί.

Μένει να δούμε πόσο σωστοί θα αποδειχθούμε στις προβλέψεις μας και τις εκτιμήσεις μας.

Συνέντευξη στην εφημερίδα "Πατρίς"

 

Ο δημοσιογράφος της ιστορικής εφημερίδας “Πατρίς” κ. Γιάννης Τσουκαλάς μου ζήτησε κάποια σχόλια, που εξελίχθηκαν σε μια μικρή συνέντευξη. Τον ευχαριστώ θερμά για την επικοινωνία και παραθέτω το σχετικό κείμενο που θα το βρείτε εδώ

«Κατηγορούμενος προσποιούμενος τον φαρμακοποιό κάλεσε γυναίκα και με το πρόσχημα της επιστροφής οφειλών στον σύζυγό της, της απέσπασε τον αριθμό και τους κωδικούς της τραπεζικής της κάρτας και τον εξαψήφιο ΟΤP αριθμό και αφαίρεσε συνολικά 800 ευρώ από τον τραπεζικό της λογαριασμό».

«Μια γυναίκα εισήλθε σε ιστοσελίδα που υπόσχονταν κέρδη από αγορά κρυπτονομισμάτων και αφού καταχώρησε το όνομα χρήστη (username) και τους προσωπικούς κωδικούς I – bank της τράπεζας, που διατηρεί τραπεζικό λογαριασμό, ένας εκ των κατηγορούμενων της αφαίρεσε 920 ευρώ».

«‘Ένας άνδρας κατέθεσε χρηματικό ποσό για αγορά οχήματος, που είχε εντοπίσει σε αγγελία σε μέσο κοινωνικής δικτύωσης, χωρίς ουδέποτε να παραλάβει το όχημα».

Όλα τα παραπάνω, που συνέβησαν σε περιοχές της Δυτικής Ελλάδας, αποτελούν κατά κανόνα τις τρεις βασικές κατηγορίες διαδικτυακών απατών, έτσι όπως έχουν καταγραφεί από την αστυνομία, με το φαινόμενο αυτό να λαμβάνει  ολοένα και αυξανόμενες διαστάσεις.

Σύμφωνα άλλωστε και με τον κ. Βασίλη Βλάχο, Επίκουρο Καθηγητή στο Τμήμα Οικονομικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας (συνεργάζεται ως έμπειρος ερευνητής σε θέματα κυβερνοασφάλειας με το Ινστιτούτο Τεχνολογίας Υπολογιστών & Εκδόσεων Διόφαντος (και το Πανεπιστήμιο Πατρών και έχει διατελέσει ειδικός σύμβουλος και τεχνικός εμπειρογνώμονας της Ομάδας Δράσης για την Ψηφιακή Ασφάλεια της Ειδικής Γραμματείας Ψηφιακού Σχεδιασμού του Υπουργείου Οικονομίας και Οικονομικών), που μίλησε στο Patris News, οι τραπεζικές απάτες, τα κρυπτονομίσματα και οι αγορές από μη πιστοποιημένα καταστήματα είναι πιο συνηθισμένες περιπτώσεις από τις οποίες επιτήδειοι αποσπούν μικρά και μεγάλα χρηματικά ποσά από ανυποψίαστους πολίτες.

Ο Βασίλης Βλάχος

«Χαρακτηριστικά, πρέπει να διαχωρίσουμε τις διαδικτυακές απάτες από το ηλεκτρονικό έγκλημα, το οποίο περιλαμβάνει πολλά σοβαρά αδικήματα, όπως το revenge porn, τους κυβερνοεκβιασμούς κ.ά. Οι απάτες αφορούν κυρίως τραπεζικούς λογαριασμούς, όπου οι επιτήδειοι προσπαθούν να αποκτήσουν πρόσβαση και να μεταφέρουν τα χρήματα του θύματος σε δικό τους λογαριασμό, ή σε αγοραπωλησίες που είναι εικονικές, με αντικείμενα που δεν υπάρχουν ή είναι σε πολύ χειρότερη κατάσταση από αυτήν που περιγράφεται στις αγγελίες. Υπάρχουν επίσης απάτες που σχετίζονται με κρυπτονομίσματα, τα οποία αποτελούν μια νέα τάση. Αυτές είναι οι τρεις βασικότερες κατηγορίες απάτης».

Οι μέθοδοι εξαπάτησης

Όπως προς τις μεθόδους, ο κ. Βλάχος εξήγησε ότι  «στις περισσότερες περιπτώσεις, ο ανθρώπινος παράγοντας παίζει πρωταρχικό ρόλο. Για παράδειγμα, στις τραπεζικές απάτες χρησιμοποιούνται τεχνικές κοινωνικής μηχανικής, ή αλλιώς “social engineering”, όπου προσπαθούν να πείσουν το θύμα να εκτελέσει εντολές που ωφελούν τους επιτήδειους. Χρησιμοποιούν τεχνάσματα που εκμεταλλεύονται την ανθρώπινη ψυχολογία. Ένα παράδειγμα είναι το τηλεφώνημα Παρασκευή μεσημέρι με την πρόφαση ότι “πρέπει οπωσδήποτε να ολοκληρώσετε μια διαδικασία άμεσα για να μην χάσετε την επιστροφή από την εφορία” ή κάτι εξίσου επείγον, ώστε το θύμα να μην έχει χρόνο να αντιδράσει ψύχραιμα. Αν οι απατεώνες έχουν καταφέρει να αποκτήσουν πρόσβαση στο συνθηματικό του τραπεζικού λογαριασμού του χρήστη ή γνωρίζουν κάποια από τα στοιχεία του θύματος και έχουν προχωρήσει στη διαδικασία επανέκδοσης του συνθηματικού του, μπορεί να ρωτήσουν τον κωδικό επιβεβαίωσης που λαμβάνετε μέσω SMS, Viber ή της τραπεζικής εφαρμογής. Αυτή η διαδικασία είναι γνωστή ως Two-factor authentication (2FA). Ο ρόλος του 2FA είναι να επιβεβαιώσει ότι ο χρήστης που εκτελεί τη συναλλαγή είναι όντως ο κάτοχος του λογαριασμού, αλλά αν το θύμα αποκαλύψει και αυτόν τον κωδικό, οι απατεώνες μπορούν να ολοκληρώσουν τη συναλλαγή και να αποκτήσουν πλήρη πρόσβαση στον λογαριασμό του. Σε γενικές γραμμές, οι απατεώνες δημιουργούν πίεση χρόνου για να αναγκάσουν τα θύματα να λειτουργήσουν χωρίς την απαραίτητη νηφαλιότητα και ψυχραιμία. Επίσης, μπορεί να σας ζητήσουν να ακολουθήσετε κάποιον υπερσύνδεσμο (link), ο οποίος θα σας μεταφέρει σε έναν κλώνο της ιστοσελίδας, δηλαδή του site της τράπεζας που ελέγχουν αυτοί. Εκεί θα σας ζητήσουν να εισάγετε τα στοιχεία σας (π.χ. τον κωδικό πρόσβασης), τα οποία θα υποκλέψουν για να ολοκληρώσουν τη συναλλαγή αντί για εσάς. Αυτές είναι οι πιο συνηθισμένες και διαδεδομένες τεχνικές στις τραπεζικές απάτες. Όσον αφορά τις αγγελίες, όταν αγοράζουμε κάτι εκτός έγκυρων και επίσημων ηλεκτρονικών καταστημάτων, τα οποία προσφέρουν πολιτικές αποζημίωσης των πελατών αν κάτι δεν πάει καλά, είμαστε απροστάτευτοι. Τα μεγάλα καταστήματα έχουν συγκεκριμένες πολιτικές αποζημίωσης και αντιμετώπισης των απατών, οπότε αν δεν παραλάβετε το προϊόν, είναι πιθανό να σας επιστραφούν τα χρήματα. Η τρίτη κατηγορία απάτης αφορά τα κρυπτονομίσματα. Πολλοί πείθονται ότι υπάρχουν επενδυτικές ευκαιρίες και ότι κάποιοι έχουν γίνει πλούσιοι γρήγορα. Μπορεί να σας πείσουν ότι υπάρχει μια “φοβερή ευκαιρία” και να σας ζητήσουν να καταθέσετε χρήματα με την υπόσχεση πολλαπλών επιστροφών. Αυτό συνήθως οδηγεί σε απάτη, μέσω του λεγόμενου “pump and dump”, όπου δημιουργείται ένα νέο κρυπτονόμισμα (κάτι που δεν είναι δύσκολο) και διαφημίζεται έντονα, ίσως και με τη συμμετοχή διασημοτήτων και influencers. Προσπαθούν να πείσουν τον κόσμο να επενδύσει νωρίς για να κερδίσει πολλά χρήματα στο άμεσο μέλλον, ενώ στην πραγματικότητα το κρυπτονόμισμα δεν έχει καμία αξία. Μόλις τα πρώτα μεγάλα κεφάλαια εισρεύσουν από τους επενδυτές, οι δημιουργοί πωλούν τα δικά τους κρυπτονομίσματα, κερδίζοντας από την υψηλότερη τιμή, ενώ οι υπόλοιποι μένουν με ένα “σκουπίδι” στα χέρια τους. Αυτή η πρακτική υπάρχει και σε άλλες χρηματοοικονομικές αγορές, όχι μόνο στα κρυπτονομίσματα. Υπάρχουν επίσης ύποπτες επενδυτικές πλατφόρμες, όπου μπορεί αρχικά να παρουσιάσουν εικονικά κέρδη για να δελεάσουν τους επενδυτές να επενδύσουν μεγαλύτερα ποσά, αλλά στο τέλος όσοι τα εμπιστευτούν δεν παίρνουν τίποτα πίσω. Μόλις αυξηθούν τα ποσά που έχουν καταθέσει οι χρήστες, η πλατφόρμα εξαφανίζεται. Αυτό εξαρτάται από το αν στοχεύουν σε πολλά θύματα με μικρά ποσά ή σε λιγότερα, με μεγαλύτερα ποσά».

Το μόνο που χρειάζεται είναι ένας υπολογιστής

Ερωτηθείς για τα μέσα που διαθέτουν οι δράστες, σύμφωνα με τον Βασίλη Βλάχο «προηγμένος εξοπλισμός δεν απαιτείται σε καμία περίπτωση. Το μόνο που χρειάζεται είναι ένας υπολογιστής. Από εκεί και πέρα, το κατά πόσο ειδικοί είναι οι ίδιοι οι απατεώνες ώστε να μην αποκαλύψουν αρκετές πληροφορίες για την ταυτότητά τους, και να αποφύγουν τη σύλληψη, είναι ένα άλλο ζήτημα. Υπάρχουν περιπτώσεις όπου κάποιοι είναι πολύ καλά προετοιμασμένοι, καθιστώντας δύσκολο τον εντοπισμό τους. Αυτό μπορεί να οφείλεται στο ότι χρησιμοποιούν δίκτυα ανωνυμοποίησης, όπως VPNs, ή απλά να βρίσκονται σε χώρες οι οποίες δεν συνεργάζονται με τις δυτικές χώρες για την έκδοση υπόπτων, προσφέροντας τους έτσι μια ιδιότυπη μορφή ασυλίας. Επίσης, μπορεί να χρησιμοποιούν κρυπτονομίσματα που είναι δύσκολο να εντοπιστούν και να προσδιοριστούν οι συναλλασσόμενοι, δίνοντάς τους τη δυνατότητα να συνεχίζουν την εγκληματική τους δραστηριότητα χωρίς να ανιχνεύονται εύκολα».

Αναφερόμενος στο έργο των αρχών, τόνισε ότι «οι διωκτικές αρχές της χώρας μας, όπως η Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος, διαθέτουν εξαιρετικούς αξιωματικούς με αξιόλογη τεχνογνωσία και στιβαρό επιστημονικό υπόβαθρο. Το πρόβλημα, όμως, έγκειται στον αριθμό των υποθέσεων που καλούνται να διαχειριστούν. Όταν οι υποθέσεις αυξάνονται και εμφανίζονται όλο και πιο συχνά, δεν είναι εύκολο να προσληφθούν νέοι αξιωματικοί ή επιστήμονες με τον απαραίτητο αριθμό για να καλύψουν τις ανάγκες. Η ποιότητα του ανθρώπινου δυναμικού είναι δεδομένη, αλλά ο όγκος των υποθέσεων καθιστά δύσκολο τον έλεγχο όλων των περιστατικών».

Τέλος, σχετικά με τις συμβουλές που πρέπει να ακολουθούν οι πολίτες για να μην πέσουν θύματα απάτης επεσήμανε ότι «ο κόσμος μπορεί να προστατευτεί ακολουθώντας κάποιες απλές συμβουλές. Αρχικά δεν πρέπει να πιστεύουμε όποιον ισχυρίζεται ότι είναι η τράπεζα μας, ο λογιστής μας ή κάποια δημόσια υπηρεσία, χωρίς να το επιβεβαιώσουμε με κάποιον τρόπο.  Οι τράπεζες δεν ζητούν πότε κωδικούς πρόσβασης μέσω τηλεφώνου ή e-mail. Δεν δίνουμε σε καμία περίπτωση τα στοιχεία μας σε όποιον μας τα ζητήσει εάν δεν έχουμε εμείς επιδιώξει την επικοινωνία μαζί του. Πρέπει να είμαστε εξαιρετικά επιφυλακτικοί όταν κάτι μας παρουσιάζεται ότι πρέπει να γίνει άμεσα· αυτό είναι ένδειξη ότι κάτι δεν πάει καλά. Μια άλλη συμβουλή για τις απάτες είναι ότι η απληστία είναι πολύ κακός σύμβουλος. Αν κάποιος πιστεύει ότι μπορεί να επενδύσει 1000 ευρώ και να πάρει σε λίγες μέρες 10.000 ή 100.000, όπως του υπόσχονται, το πιο πιθανό είναι ότι θα χάσει και τα 1000 ευρώ που επένδυσε».

«Οι δράστες ταυτοποιούνται στην πορεία, αλλά τα χρήματα έχουν χαθεί»

Με αφορμή το θέμα των διαδικτυακών απατών, στο Patris News μίλησε έμπειρος αξιωματικός της Ασφάλειας που υπηρετεί στην Ηλεία, ο οποίος έχει χειριστεί ανάλογες υποθέσεις στο παρελθόν.

«Υπάρχει έξαρση στα αδικήματα που διαπράττονται μέσω διαδικτύου την ίδια ώρα που μειώνονται άλλα εγκλήματα, όπως κλοπές και ληστείες. Αυτό συμβαίνει σε αγοροπωλησίες, σε αγορές μέσω internet, αλλά και σε περιπτώσεις όπου οι δράστες αποσπούν τους κωδικούς από κάρτες ή με πρόσχημα κάποιο επίδομα ή επιστροφή φόρου παρουσιάζονται συχνά ως λογιστές. Η αύξηση σε αυτά τα περιστατικά είναι τουλάχιστον 200% ειδικά τα τελευταία δύο χρόνια. Από τις υποθέσεις έχουμε διαπιστώσει ότι οι απάτες δεν αφορούν μόνο συνταξιούχους, αλλά σοβαρές επιχειρήσεις και κάθε είδους επαγγελματία. Η ταυτοποίηση των δραστών είναι μια δύσκολη διαδικασία, αφού στις περισσότερες υποθέσεις οι δράστες δίνουν τραπεζικούς λογαριασμούς σε τρίτα πρόσωπα που δεν έχουν καμία σχέση με την απάτη και σε πρόσωπα τα οποία έχουν ανάγκη τα χρήματα και τους πληρώνουν προκειμένου να ανοίξουν έναν λογαριασμό στο δικό τους όνομα.

Η Ελληνική Αστυνομία διαθέτει τα κατάλληλα μέσα, όμως η εξιχνίαση ενός τέτοια αδικήματος δεν είναι εύκολη υπόθεση. Απαιτούνται ειδικές ανακριτικές τεχνικές, όπως χαρακτηριστικά η άρση τηλεφωνικού ή τραπεζικού απορρήτου. Μάλιστα, για το δεύτερο η διαδικασία είναι αρκετά χρονοβόρα εξαιτίας των τραπεζών και της συγκατάθεσης που πρέπει να δώσουν. Η λογική είναι ‘’follow the money’’, δηλαδή ακολούθησε τα χρήματα, αλλά είναι δύσκολο να εντοπιστεί η πορεία τους, ειδικά όταν πάνε σε τράπεζες του εξωτερικού ή μπορεί να αλλάξουν ταυτόχρονα σε δύο και τρεις λογαριασμούς. Τα πρόσωπα – οι δράστες ταυτοποιούνται στην πορεία, αλλά τα χρήματα έχουν χαθεί.

Υποθέσεις που απασχόλησαν

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τον τρόπο δράσης των επιτήδειων που διαπράττουν απάτες παρουσιάζουν υποθέσεις που απασχόλησαν και εξιχνιάστηκαν από τις αρχές της Δυτικής Ελλάδας.

Απάτη «μαμούθ» στην Ηλεία

Τον Ιανουάριο του 2023 διακριβώθηκε μετά από πολύμηνη, μεθοδική και εμπεριστατωμένη έρευνα του Τμήματος Ασφαλείας Ήλιδας, η δράση δυο εγκληματικών οργανώσεων, που ενέχονται στην τέλεση απατών στην Ηλεία, με συνολικά 59 κατηγορούμενος.

Οι αστυνομικοί εξιχνίασαν δυο περιπτώσεις απατών, που διαπράχθηκαν τον Ιούλιο του έτους 2022, σε βάρος δυο επιχειρηματιών στην Ηλεία, κατά τις οποίες τα μέλη των δυο εγκληματικών οργανώσεων, αποκόμισαν συνολικά παράνομο περιουσιακό όφελος, που ανέρχεται στις 280.900 ευρώ.

Στην πρώτη περίπτωση, την 27/07/2022 μέλος της μιας εγκληματικής οργάνωσης, επικοινώνησε τηλεφωνικά με ιδιοκτήτη επιχειρήσεων στην Ηλεία και προσποιούμενος τον πελάτη, με το πρόσχημα εξόφλησης οφειλής, απέσπασε από τον παθόντα, μέσω  υπερσυνδέσμου που παρέπεμπε σε ιστοσελίδα που προσομοίαζε με περιβάλλον τράπεζας, τους τραπεζικούς του κωδικούς, με αποτέλεσμα οι κατηγορούμενοι να προβούν σε μεταφορά του χρηματικού ποσού των 126.000 ευρώ, από λογαριασμό του παθόντα, σε λογαριασμούς υπολοίπων μελών της οργάνωσης. Στην δεύτερη περίπτωση, την 10/07/2022 μέλος της έτερης εγκληματικής οργάνωσης, επικοινώνησε τηλεφωνικά με ιδιοκτήτη εταιρείας και προσποιούμενος τον πελάτη, με το πρόσχημα ολοκλήρωσης μεταφοράς χρηματικού εμβάσματος, απέσπασε με την ίδια παραπάνω μεθοδολογία, τους τραπεζικούς κωδικούς του παθόντα, με αποτέλεσμα οι κατηγορούμενοι να προβούν σε μεταφορά του χρηματικού ποσού των 154.900 ευρώ, από λογαριασμό του παθόντα σε λογαριασμούς των υπολοίπων μελών της οργάνωσης.

Εξαπατούσε με αγγελίες μέσω Ηλείας

Το Νοέμβριο του 2023 εξιχνιάστηκαν, από τους αστυνομικούς της Ειδικής Ομάδας Ελέγχων Ευπαθών Κοινωνικών Ομάδων της Διεύθυνσης Αστυνομίας Ηλείας και του Τμήματος Ασφάλειας Ήλιδας, δύο απάτες,  που διαπράχθηκαν σε Κέρκυρα και Πάρο.

Αστυνομικοί της Ειδικής Ομάδας Ελέγχων Ευπαθών Κοινωνικών Ομάδων της Διεύθυνσης Αστυνομίας Ηλείας, στις 21/11/2023 εντόπισαν τον κατηγορούμενο σε περιοχή της Ηλείας και σε έλεγχο που του ενήργησαν βρήκαν στην κατοχή του τρία κινητά τηλέφωνα και 1.600 ευρώ.

Σε έρευνα που ακολούθησε σε συνεργασία με το Τμήμα Ασφάλειας Ήλιδας, διακριβώθηκε ότι ο συλληφθείς χρησιμοποιώντας σύνδεση που εντοπίστηκε σε ένα από τα κινητά τηλέφωνα, εμπλέκεται σε δύο υποθέσεις απατών που καταγγέλθηκαν στην Κέρκυρα και στην Πάρο.

Και στις δύο περιπτώσεις, οι παθόντες πείστηκαν από απατηλές αγγελίες πώλησης οχημάτων, που είχαν αναρτηθεί σε μέσο κοινωνικής δικτύωσης και επικοινώνησαν τηλεφωνικά στη σύνδεση, που βρέθηκε στην κατοχή του κατηγορούμενου. Στη συνέχεια κατέθεσαν σε λογαριασμούς που τους υπεδείχθησαν από τον κατηγορούμενο 5.200 ευρώ στην πρώτη περίπτωση και 2.480 ευρώ στη δεύτερη περίπτωση, χωρίς να παραλάβουν τα προς πώληση οχήματα.

Απέσπασαν 40.000 ευρώ

Τον Ιούλιο του 2023 εξιχνιάστηκε υπόθεση απάτης, που διαπράχθηκε πριν από ένα χρόνο, σε περιοχή του Δήμου Ναυπακτίας, σε βάρος ημεδαπής γυναίκας.

Ειδικότερα, την 8/6/2022 άγνωστη δράστιδα, επικοινώνησε τηλεφωνικά με ημεδαπή γυναίκα και προσποιούμενη εκπρόσωπο εταιρείας, κάτοικο του εξωτερικού,  έπεισε την παθούσα να καταβάλλει χρηματικά ποσά ως επένδυση σε ηλεκτρονική πλατφόρμα.

Στη συνέχεια η παθούσα από την 9/6/2022 έως την 1/11/2022 κατέβαλε τμηματικά το χρηματικό ποσό των (40.547) ευρώ, σε λογαριασμούς των κατηγορούμενων, που ανήκουν σε εταιρείες ιδιοκτησίας της κατηγορούμενης γυναίκας και του ενός κατηγορούμενου άνδρα, με έδρες χώρες του εξωτερικού.

Οι κατηγορούμενοι πίστωσαν δυο φορές στον λογαριασμό της παθούσας το συνολικό χρηματικό ποσό των 2.500 ευρώ, προκειμένου να μην γίνει αντιληπτή η παράνομη δραστηριότητα τους.

Εξιχνιάστηκαν 30 απάτες τετελεσμένες

Το Μάιο του 2023 οι αστυνομικοί της Ασφάλειας Πατρών εξιχνίασαν συνολικά 30 τετελεσμένες απάτες,  που διαπράχθηκαν από τον Σεπτέμβριο του έτους 2022 μέχρι και τον Ιανουάριο του έτους 2023, στην Ελληνική Επικράτεια.

Οι κατηγορούμενοι λειτουργούσαν μέσω ιστοσελίδων τέσσερα ηλεκτρονικά καταστήματα,  διαθέτοντας προς πώληση επώνυμα προϊόντα, έναντι χαμηλού αντιτίμου και στη συνέχεια οι υποψήφιοι αγοραστές εντόπιζαν κυρίως, μέσω μέσου κοινωνικής δικτύωσης, τις ιστοσελίδες και προέβαιναν σε παραγγελία των προϊόντων.

Κατά την παραλαβή των δεμάτων, οι παθόντες κατέβαλλαν το αντίστοιχο αντίτιμο για την αποπληρωμή των προϊόντων, ωστόσο διαπίστωναν ότι στο εσωτερικό των πακέτων, περιέχονταν αντικείμενα ευτελούς αξίας.

Παρίστανε τη λογίστρια

Τον Ιούνιο του 2024 από την έρευνα των αστυνομικών της Υποδιεύθυνσης Ασφάλειας Πατρών, προέκυψε ότι κατηγορούμενη το τελευταίο έτος, διέπραξε τουλάχιστον δέκα απάτες, παρουσιαζόμενη στους παθόντες είτε ως λογίστρια που αναλάμβανε την περαίωση των λογιστικών και φορολογικών τους υποθέσεων, είτε ως υπεύθυνη επενδύσεων που συνεργάζονταν με τράπεζα.

Η κατηγορούμενη έπεισε του παθόντες, αναφερόμενη σε υποτιθέμενες μεγάλες ευκαιρίες επένδυσης ή τακτοποίησης φορολογικών και δανειακών υποχρεώσεων και τους απέσπασε τουλάχιστον 20.596 ευρώ.

Σε μια περίπτωση, μάλιστα, απευθύνοντας έκκληση για πρόβλημα υγείας συγγενικού της προσώπου, στα μέσα μαζικής ενημέρωσης, εξαπάτησε έναν άνδρα και του απέσπασε το χρηματικό ποσό των 1.000 ευρώ.

Με πρόσχημα το χειρουργείο

Τον Οκτώβριο του 2024 από αστυνομικούς της Υποδιεύθυνσης Ασφάλειας Πύργου εξιχνιάστηκε απάτη σε βάρος γυναίκας. Όλα ξεκίνησαν όταν μια άγνωστη γυναίκα επικοινώνησε τηλεφωνικά με την παθούσα και προσποιήθηκε την κόρη της, λέγοντας ότι έχει τραυματιστεί σοβαρά στο πόδι.

Στη συνέχεια, το θύμα συνομίλησε με άγνωστο άνδρα, ο οποίος προσποιήθηκε τον ιατρό και με το πρόσχημα ότι η «κόρη» της χρειάζεται άμεσα χειρουργική επέμβαση, της ζήτησε να παραδώσει χρήματα και κοσμήματα για την άμεση κάλυψη των ιατρικών εξόδων. Υπό την πίεση της κατάστασης, η γυναίκα πείστηκε από τον απατεώνα και παρέδωσε έξω από την οικία της σε συνεργό τους κοσμήματα συνολικής αξίας 25.000 ευρώ, 26 λίρες και 190 ευρώ σε μετρητά.

Μετά την παράδοση των πολύτιμων αντικειμένων, η γυναίκα αντιλήφθηκε την απάτη και ειδοποίησε τις Αρχές.

Tech Talks

 Αυτή την εβδομάδα, είχα την ευκαιρία να παρουσιάσω όχι μόνο την ιστορία, αλλά κυρίως το μέλλον της κρυπτοοικονομίας. Από το πρωτοποριακό κίνημα των cypherpunks μέχρι το σύγχρονο, εξελισσόμενο οικοσύστημα των κρυπτονομισμάτων, έχουν αλλάξει πολλά. Ωστόσο, η ανάγκη για ιδιωτικές, ανθεκτικές και ασφαλείς κατανεμημένες συναλλαγές παραμένει το ίδιο ισχυρή. Ευχαριστώ θερμά τους διοργανωτές για την πρόσκληση. 

 

 

 

 

Συζήτηση με το Γιάννη Κολλάτο για την Τεχνητή Νοημοσύνη (Μέρος ΙΙ)

Κλείσαμε τη χρόνια με μια ωραία συζήτηση για την Τεχνητή Νοημοσύνη με τον διευθυντή σύνταξης του Θεσσαλία TV,  Γιάννη Κολλάτο. Από την προηγούμενη, εξίσου ενδιαφέρουσα συζήτηση μας μερικούς μήνες πριν, νομίζω ότι δεν έχουν αλλάξει πολλά. Μετά από το εκρηκτικό πρώτο εξάμηνο του 2023 με τις εξωπραγματικές δυνατότητες που έφερε το ChatGPT, ο κλάδος της ΤΝ βρίσκεται σε μια φαινομενική ηρεμία. Οι ανταγωνιστές της OpenAI προσπαθούν να παρουσιάσουν εφάμιλλα συστήματα, οι κυβερνήσεις να κατανοήσουν τις επιπτώσεις που θα φέρει στην κοινωνία και όλοι οι υπόλοιποι να δουν πως θα τους επηρεάσει επαγγελματικά. Τα επαγγέλματα του "λευκού κολάρου" (λογιστές, δικηγόροι, μηχανικοί, προγραμματιστές, δημοσιογράφοι) είναι αυτά που θα αντιμετωπίσουν τις μεγαλύτερες προκλήσεις. Δυστυχώς τα αντίστοιχα επιμελητήρια (ΤΕΕ, Οικονομικό Επιμελητήριο) και οι σύλλογοι (Δικηγορικός και Ιατρικός), καθυστερούν χαρακτηριστικά να προσαρμοστούν στις εξελίξεις και να θέσουν τους κανόνες χρήσης της Τεχνητής Νοημοσύνης, αλλά και να προτείνουν στα μελή τους βέλτιστες πρακτικές για την αξιοποίηση της.  Σε προσωπικό επίπεδο αισθάνομαι ότι σε κάποιες δύσκολες και διαδικαστικές εργασίες το ChatGPT και τα λοιπά εργαλεία έχουν αυξήσει τρομερά την παραγωγικότητα μου. 

#HackTheBusiness Greece 2023 @ Volos!

Ολοκληρώθηκε η Α' φάση του #HackTheBusiness Greece 2023! Ως μέλος της κριτικής επιτροπής έχω μόνο να πω ότι η διαδικασία της βαθμολόγησης ήταν πάρα πολύ δύσκολη. Όλες οι ομάδες έκαναν εξαιρετική δουλειά και τους αξίζουν συγχαρητήρια.  

🔴 Το HackTheBusiness αποτελεί πρωτοβουλία του Corallia, στο πλαίσιο του έργου ENTREPRENEDU και η MOKE Πανεπιστημίου Θεσσαλίας είχε την τιμή να διοργανώσει τον τοπικό διαγωνισμό στο Βόλο.

💫 Οι ομάδες SPA/C, Ocean Defenders & Home4You συναγωνίστηκαν αναπτύσσοντας τις ιδέες τους σε ένα εντατικό 48ωρο στο νέο χώρο συνεργασίας της ΜΟΚΕ (τμήμα Οικονομικών Επιστημών University of Thessaly, κτίριο Ματσάγου).

Απολογισμός: Ενδυνάμωση εκπαιδευτικών για ενεργοποίηση κυβερνοασφάλειας στο σχολείο

 Στο πλαίσιο υλοποίησης του Ευρωπαϊκού Προγράμματος “ETTCS: Empowering Teachers to Trigger Cybersecurity at School“  το Γραφείο Ευρωπαϊκών Προγραμμάτων του Κέντρου Διεθνούς Εκπαίδευσης και το Τμήμα Ψηφιακών Συστημάτων του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας διοργάνωσαν την Παρασκευή 3/11 και ώρα 15.00 στην αίθουσα ΔΙΑΛ2 του τμήματος Ψηφιακών Συστημάτων, στο Πανεπιστημιακό συγκρότημα Γαιόπολις ένα πολύ ενδιαφέρον στρογγυλό τραπέζι, το οποίο είχα την χαρά να και την τιμή να συντονίσω. Συζητήσαμε με τον συνάδελφο και συντονιστή του έργου επίκουρο καθηγητή Δρ. Απόστολο Ξενάκη και δύο διευθυντικά στελέχη, μηχανικούς λογισμικού της εταιρίας Byte τους κ.κ. Χρήστο Ανυφαντή και Σπύρο Κόλλια, την εγχώρια αγορά εργασίας στο κλάδο της Πληροφορικής. Δώσαμε έμφαση στις απαιτούμενες δεξιότητες κυβερνοασφάλειας και είχαμε την ευκαιρία να απαντήσουμε στις πολλές και εύστοχες ερωτήσεις των φοιτητών. Στόχος όλων των ελληνικών πανεπιστημίων θα πρέπει να είναι οι φοιτητές τους να απορροφούνται άμεσα από την αγορά εργασίας. Νομίζω ότι πήγε καλά και αυτή η εκδήλωση.      

Συζήτηση με το Γιάννη Κολλάτο για την Τεχνητή Νοημοσύνη

Στα φιλόξενα στούντιο του Thessalia TV είχαμε μια, θέλω να πιστεύω, ενδιαφέρουσα συζήτηση με τον Γιάννη Κολλάτο για τις εξελίξεις στο Τομέα της Τεχνητής Νοημοσύνης.

Οι αλλαγές είναι τόσο ραγδαίες και τόσο επαναστατικές που ο κόσμος τα επόμενα χρόνια θα είναι τελείως διαφορετικός. Το θέμα της ΤΝ είναι πλέον λιγότερο τεχνολογικό και περισσότερο κοινωνικό ή ηθικό για τα εκατομμύρια εργαζόμενους που θα επηρεαστούν.

Δεν είμαι καθόλου βέβαιος ότι οι πολιτικοί και νομοθέτες έχουν αντιληφθεί τι έρχεται, ελπίζω όμως ότι σύντομα θα ασχοληθούν σοβαρά με αυτό.

Το link της εκπομπής εδώ

Συνέντευξη στην Κυριακάτικη Θεσσαλία για τις κυβερνοεπιθέσεις στην Τράπεζα Θεμάτων

Είχα μια πολύ ωραία συζήτηση με τον κ. Ράλλη στη μορφή μια σύντομης συνέντευξης για την Κυριακάτικη Θεσσαλία. Η συνέντευξη είναι διαθέσιμη εδώ και ακολουθεί και παρακάτω

Τα πρόσφατα περιστατικά με κυβερνοεπιθέσεις στην Τράπεζα Θεμάτων του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής που φιλοξενείται σε υποδομές του ΕΔΥΤΕ (Εθνικό Δίκτυο Υποδομών Τεχνολογίας και Έρευνας), ανέδειξαν τη σημασία της κυβερνοασφάλειας στην ομαλή και απρόσκοπτη λειτουργία του Κράτους.

Ο κ. Βασίλης Βλάχος, αναπληρωτής καθηγητής στο Τμήμα Οικονομικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, εξηγεί πώς χρειάζονται εβδομάδες για να εξάγουν τα πρώτα ασφαλή συμπεράσματα για την ταυτότητα των κυβερνοεγκληματιών στις πρόσφατες επιθέσεις, ενώ εξηγεί τη σημασία που έχει για ένα σύγχρονο κράτος η προσπάθεια μεγιστοποίησης της ανθεκτικότητας των ψηφιακών υποδομών του.

 

Πόσο οχυρωμένο είναι ένα σύστημα εθνικών εξετάσεων, όταν δέχεται κυβερνοεπιθέσεις;

Κατεγράφη ευρείας κλίμακας Κατανεμημένη Επίθεση Άρνησης Παροχής Υπηρεσίας (για συντομία επίθεση DDoS) στο δίκτυο του ΕΔΥΤΕ που δημιούργησε προβλήματα στη διεξαγωγή των εξετάσεων. Συνολικά απεστάλησαν 165 εκατομμύρια αιτήματα προς τους διακομιστές (servers) του ΕΔΥΤΕ με μέγιστο ρυθμό τις 280.000 συνδέσεις ανά δευτερόλεπτο. Αυτή τη στιγμή παρότι γράφονται πολλά και ακούγονται περισσότερα, πέρα από τους τεχνικούς του ΕΔΥΤΕ και τις αρμόδιες υπηρεσίες, κάνεις δεν έχει πρόσβαση στα ψηφιακά ίχνη των επιθέσεων, ώστε να μπορέσει να μιλήσει υπεύθυνα και τεκμηριωμένα. Οι ανακοινώσεις των συναρμόδιων υπουργείων Παιδείας και Θρησκευμάτων και Ψηφιακής Διακυβέρνησης είναι ιδιαίτερα λακωνικές και νεφελώδεις χωρίς να παρέχουν επαρκή τεχνική πληροφόρηση. Θα πρέπει ωστόσο να σημειωθεί ότι το ΕΔΥΤΕ διαχειρίζεται με απόλυτη επάρκεια δεκάδες υπηρεσίες και υποδομές που σχετίζονται με την εκπαίδευση. Οι μηχανικοί και τεχνικοί του ΕΔΥΤΕ είναι άριστοι επαγγελματίες και διαθέτουν τόσο την τεχνογνωσία, όσο και τις απαιτούμενες δεξιότητες για να κρατούν τα συστήματά τους ασφαλή. 

 

Πόσο πιο προστατευμένη είναι η διαδικασία των πανελλαδικών από τις ενδοσχολικές;

Ως προς τις πανελλαδικές εξετάσεις το ΕΔΥΤΕ χρησιμοποιεί διαφορετική και απολύτως διακριτή πλατφόρμα με πολύ αυξημένα χαρακτηριστικά ασφάλειας σε όλα τα στάδια και όλα τα σημεία της μετάδοσης των θεμάτων. Συνεπώς, δεν αναμένεται να υπάρξει οποιοδήποτε πρόβλημα στις πανελλαδικές εξετάσεις. 

 

Είναι κάτι πρωτόγνωρο; 

Οι επιθέσεις τύπου DDoS είναι πολύ διαδομένες και συμβαίνουν συχνά. Από τεχνολογικής απόψεως δεν είναι ούτε ιδιαίτερα σύνθετες, ούτε ιδιαίτερα εξελιγμένες. Βασίζονται στη μαζική κακόβουλη αποστολή εκατομμυρίων πλαστών αιτημάτων προς τους διακομιστές, ώστε να προκαλέσουν την κατάρρευσή τους. Παρά την απλότητά τους, αρκετές από τις επιθέσεις αυτές είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικές και απαιτούν τον κατάλληλο σχεδιασμό, όπως επίσης και την επένδυση σε σύγχρονο υλικό (hardware) για να αντιμετωπιστούν. Οι σύγχρονες εφαρμογές ασφάλειας σε συνδυασμό με την αξιοποίηση της νεφοϋπολογιστικής ή πιο απλά του Cloud μπορούν να προσφέρουν προστασία ακόμα και από πολύ μεγαλύτερες επιθέσεις DDoS. Συμπερασματικά, αυτές οι επιθέσεις δεν είναι καθόλου σπάνιες, σχεδόν πάντα αποκρούονται επιτυχώς και για τον λόγο αυτό δεν συζητούνται ευρύτερα πέρα από τον ακαδημαϊκό χώρο και την κοινότητα των επαγγελματιών στον χώρο της κυβερνοασφάλειας. 

 

Είναι κάτι που ενδέχεται να επαναληφθεί και πώς μπορεί το σύστημα και κυρίως οι υποψήφιοι που έχουν την αγωνία των εξετάσεων να προστατευτούν;

Είναι σχεδόν βέβαιο ότι ανάλογες επιθέσεις DDoS θα επαναληφθούν κάποια στιγμή στο μέλλον και θα αποτύχουν. Τα στελέχη του ΕΔΥΤΕ έχουν λάβει όλα τα απαιτούμενα μέτρα για προστατέψουν τη διαδικασία των εξετάσεων και ειδικά μετά τα πρόσφατα γεγονότα υπάρχουν σε υπερθετικό βαθμό όλα τα εχέγγυα για την ομαλή διεξαγωγή τους. Για προφανείς λόγους δεν μπορούμε να υπεισέλθουμε σε τεχνικές λεπτομέρειες για τους υπάρχοντες μηχανισμούς ασφαλείας, αλλά οι υποψήφιοι δεν έχουν κανέναν απολύτως λόγο να αγχώνονται για αυτά τα θέματα. Ας επικεντρωθούν στη δύσκολη δοκιμασία που έχουν μπροστά τους γνωρίζοντας ότι όλα θα πάνε καλά. 

 

Πόσο δύσκολο είναι να εξακριβωθεί από πού προέρχονται οι επιθέσεις;

Από τη φύση τους οι επιθέσεις DDoS είναι πολύ δύσκολο να αποδοθούν σε συγκεκριμένους δράστες καθότι χρησιμοποιούν χιλιάδες μολυσμένα συστήματα ανυποψίαστων χρηστών, τα οποία ονομάζονται bots. Τα bots δρουν συνδυαστικά ως ένα ενιαίο δίκτυο που ονομάζεται botnet, για αποστείλουν μαζικά πλαστά αιτήματα προς τους στόχους τους προκαλώντας την κατάρρευσή τους. Για τον λόγο αυτό η αναφορά κύκλων του υπουργείου σε 114 χώρες που συμμετείχαν στην επίθεση είναι απολύτως κενή περιεχομένου. Προφανώς, χρήστες των οποίων οι υπολογιστές μολύνθηκαν από κακόβουλο λογισμικό και συμμετείχαν εν αγνοία τους στην επίθεση μπορεί να βρίσκονται σε οποιοδήποτε σημείο του πλανήτη. Από την άλλη αναλύοντας ενδελεχώς τα ψηφιακά ίχνη και μελετώντας επακριβώς τη μεθοδολογία κάθε επίθεσης μπορούμε να εντοπίσουμε μικρές, αλλά σημαντικές ιδιαιτερότητες στις τεχνικές που χρησιμοποιήθηκαν και να οδηγηθούμε σε κάποια πρώτα μη καταληκτικά συμπεράσματα για τους πιθανούς δράστες. Αυτό σε συνδυασμό με τη συλλογή πληροφοριών σε διάφορες παράνομες Μαύρες Αγορές (Black Markets) στο Βαθύ Δίκτυο (Deep Web), μας επιτρέπουν να εκτιμήσουμε με μεγαλύτερη βεβαιότητα την ταυτότητα των κυβερνοεγκληματιών που οργανώνουν και εκτελούν ανάλογες επιθέσεις. Η διαδικασία που σας περιέγραψα είναι επίπονη και χρονοβόρα. Απαιτεί βαθιές γνώσεις τόσο εξειδικευμένων θεμάτων, όσο και του γενικότερου τοπίου της κυβερνοασφάλειας. Οι σημαντικότερες εταιρείες κυβερνοασφάλειας παγκοσμίως, έχοντας πρόσβαση σε πρωτογενή δεδομένα και διαθέτοντας κορυφαίους εξειδικευμένους αναλυτές, χρειάζονται εβδομάδες για να εξάγουν τα πρώτα ασφαλή συμπεράσματα. Εδώ σε λιγότερο από 24 ώρες διάφοροι σχολιαστές διαρρέουν πληροφορίες για ρωσόφιλους χάκερ, χωρίς ωστόσο να παρουσιάζουν και κάποια απτά στοιχεία που να επιβεβαιώνουν τις εικασίες τους. Αυτό μου κάνει τρομερή και δε, σας κρύβω καθόλου θετική εντύπωση. Σε αυτό το σημείο δεν μπορώ να αποκλείσω κανένα σενάριο, αλλά ούτε και να υιοθετήσω ψιθύρους χωρίς στοιχεία. Θα περιμένουμε και θα δούμε τι θα προκύψει από τις έρευνες τις επόμενες εβδομάδες ή πιθανότερα τους επόμενους μήνες. Θα χρειαστεί υπομονή και νηφαλιότητα μέχρι να μάθουμε τι έχει συμβεί. 

 

Ποια σχέση μπορεί να έχουν με άλλου είδους χτυπήματα σε νευραλγικές κρατικές υπηρεσίες;

Έχετε απόλυτο δίκιο, αυτό είναι ίσως και το βασικότερο ερώτημα. Όσο δυσάρεστη και αν είναι η καθυστέρηση ή αναβολή κάποιων προαγωγικών εξετάσεων, δεν πρόκειται να κινδυνεύσουν ζωές από αυτό. Τι θα γίνει όμως αν στο μέλλον αχρηστευθούν τα πληροφοριακά συστήματα που χρησιμοποιούνται σε κρίσιμες υποδομές όπως τα δίκτυα παροχής ηλεκτρικής ενέργειας, το τραπεζικό σύστημα ή και το σύστημα υγείας; Όλα τα σύγχρονα κράτη προσπαθούν να μεγιστοποιήσουν την ανθεκτικότητα των ψηφιακών υποδομών τους και να διασφαλίσουν πολλαπλούς εναλλακτικούς εφεδρικούς μηχανισμούς διεκπεραίωσης των λειτουργιών τους. Στην Ελλάδα τα τελευταία δέκα χρόνια έχουν γίνει πολλά και σημαντικά βήματα προς αυτή την κατεύθυνση, ωστόσο δεν έχουν εξαλειφθεί πλήρως τα προβλήματα που έχουν να κάνουν με γραφειοκρατικές αγκυλώσεις και αντικρουόμενες συναρμοδιότητες. Οι κυβερνοεπιθέσεις όμως εξελίσσονται ταχύτατα και δεν ακολουθούν τους ρυθμούς του παλαιού Δημοσίου. Θα πρέπει άμεσα να αξιοποιηθούν οι πάρα πολλές νησίδες αριστείας σε θέματα κυβερνοασφάλειας που βρίσκονται παντού στον ευρύτερο Δημόσιο Τομέα, αλλά και στον ακαδημαϊκό χώρο και να συνδεθούν μεταξύ τους, ώστε να δημιουργηθεί μια ενεργή και προδραστική κοινότητα ειδικών που να μπορεί εγκαίρως να εντοπίσει τις αναδυόμενες απειλές και να αποκρούσει τις επιθέσεις αυτές μέχρι να υπάρξει η γενικότερη καθοριστική παρέμβαση από τις κεντρικές κρατικές υπηρεσίες.